Sektörel Gösterge—Otomotiv Sektörü
Ekim ayında otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine göre %19,87 artışla 90.695
adete, hafif ticari araç satışları %17,78 artışla 21.612 adete yükseldi. Toplam
satışlar ise %19,40 artışla 116.149 adete yükseldi. Ocak-Ekim döneminde ise
otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine göre %10,98 artarak 833.382 adete,
hafif ticari araç satışları %7,23 artışla 210.414 adete, toplam satışlar ise
%10,2 artışla 1.043.796 adete yükseldi. Elektrikli otomobil satışları %17,8 pazar
payı ve 148.304 adet satış ile (Ocak-Eylül 2025: %18,00 pazar payı ve 133.781
adet satış) yukarı yönünü sürdürdü.
Ekim ayında TOASO, Stellantis dahil 31..924 adet, FROTO 9.347 adet, DOAS ise 20.950
adet satış gerçekleştirdi. Geçen yılın aynı dönemine göre Stellantis'in portföye
eklenmesi ile TOASO'nun satışları 3,5 kat artarken, FROTO'nun satışları da
%8'e yakın arttı. Ekim ayında DOAS'ın satışlarında da gözle görülür yükselme
(% 16,7) meydana geldi. Ocak-Ekim döneminde 2024'e göre Ocak-Eylül 2025'te TOASO'nun
pazar payı Stellantis'in Temmuz'dan itibaren ki verileri dahil edildiğinde
Pazar payı % 14,4lere kadar yükseldi. Aynı dönemde FROTO'nun payı %7,7 ile hafif
düşerken, DOAS'ın pazar payı ise %14,4 ile kısmi yükseliş kaydetti.
Fiat'ın özellikle ilk 2024 yılında ikinci yarıda kümülede Pazar payındaki düşüş
Fiorino ve Doblo modellerinde üretimi durdurmasının da etkileri ile meydana geldi.
Fiorino'nun üretimi 2024 yılı sonu itibarıyla kalıcılı olarak durdurulurken,
Doblo'da da geçiş süreci yaşandı. Eski nesil Doblo üretimleri durdurulurken,
hem elektrikli hem de klasik motor seçenekleriyle yeni jenerasyonuyla üretim devam
ediyor. Ayrıca portföye özellikle hybrid ve elektrikli araçların eklenmesi
dikkat çekti. Geçtiğimiz günlerde K0 ve K9 ile ilgili gelen haber akışı ile şirketin
Kapasite Kullanım Oranının yükselmesi bekleniyor. K0, küçük ticari (Doblo,
Partner, Combo sınıfı), K9, orta ticari (Scudo, Expert, Vivaro sınıfı) olarak
tanımlanabilir. Şirketin üretim kapasitesi yaklaşık 450.000 adet. Bu süreçte yapılacak
yatırımla şirketin yeni yıllık 2024'ye kadar bu portföyde 150.000 adet
üretim yapması bekleniyor.
Yeni ÖTV düzenlemelerinin etkisi satışlarda geçtiğimiz ay baskı oluştursa da TOASO'nun
ÖTV baremlerinden çok fazla etkilenmediğini görülüyor. Çünkü Türkiye'de
ÖTV oranları motor hacmine ve vergisiz fiyat baremlerine göre belirleniyor. TOASO
üretimi araçların büyük kısmı 1.3 - 1.6 litre altı dizel/benzinli veya 1.0 -
1.4 litre turbo motorlarla geliyor. Bu motorlar %45-80 ÖTV diliminde kalıyor,
yani %110 veya %160'lık üst ÖTV dilimine giren daha pahalı ithal araçlara kıyasla
zamdan daha az etkileniyor. Yerli üretim olması sayesinde matrah baremi altında
tutulabilen versiyonlar piyasaya sunulabiliyor. Stellantis'in portföye eklenmesi
ile 2025/06-09 finansallarında olumlu etkilerin yansıdığı görüldü. Peugeot,
Citroën, Opel, DS, markalarının Türkiye operasyonları, TOASO'ya devredilirken,
bu sayede TOASO, çok markalı bir dağıtım şirketine dönüşeceğe benziyor. Şirketin,
sözleşme kapsamında Stellantis markaları (Fiat, Opel, Citroen ve Peugeot)
için 2027 yılında ihracata yönelik demonte araçlar da dahil olmak üzere yıllık
150.000 adet üretim kapasitesine sahip olması ve tarafların karşılıklı anlaşmasına
tabi olmak üzere, belirli bir kısmı Orta Doğu ve Afrika ülkelerine ihraç edilmesi
öngörülen yeni bir hafif araç modelinin 2026 yılının üçüncü çeyreğinden
itibaren şirket tarafından Türkiye'de çoklu enerji platformunda üretilmesine ilişkin
yatırım yapılması ve böylece 2027 itibariyle devam eden diğer projelerle
birlikte şirketin ihracat üretim kapasitesinin 200.000 - 220.000 adede ulaşması
bekleniyor. Yani hedefler doğrultusunda yaklaşık 300.000 adet üretim yapılması
bekleniyor.
Faiz indirimlerinin etkisi ile krediye erişimin nispeten rahatlaması algısı talebin
öne çekilmesini de hızlandırabilir. Ekim ayında ise hem kur tarafının yukarı
yönlü gitmesiyle araç satışlarındaki fiyat artış beklentileri talep kısmi öne
çekilmiş görünüyor.
Bayiilerin kampanyaları sonrasında stokların erimesi de yeni modellerin gelmesi
ile fiyatları artırmış durumda. ÖTV zamlarının etkisinin de fiyatları yükselttiğini
unutmamak gerekir. TOASO tarafındaki Stellantis belirsizliğinin de bitmesi
TOASO'ya orta vadede özellikle ihracat odaklı stratejide katalist etki yaratabilir.
Türkiye ile sınırlı olarak Peugeot, Citroen, Opel ve DS Automobiles markalı
araçların ve yedek parçalarının ithalat ve satış faaliyetlerini TOASO tarafından
üstlenecek.
Ayrıca sözleşme kapsamında ihracat tarafının da artması bekleniyor. Stelantis'in
2025 satışlarına bakıldığında Peugeot, Citroen, Opel ve DS markalar toplandığında
Ocak-Ekim 2025'e göre geçen yılın aynı dönemine göre %19,1 arttı.
Yurt dışı gelişmelere bağlı olarak ihracat verileri de yakından takip edilecek.
İlk çeyrek gelen büyüme verisinde puansal bazda ihracat düşse de ihracat odaklı
büyüme ön görüsü veren Türkiye ekonomisinde, sektörel bazda otomotivin ihracat
oranı da yüksek.
Elektrikli araçların pazar payındaki artıştan bir önceki sayfada verilere bağlı
olarak söz etmiştik. Bu bağlamda da FROTO'nun elektrikli araçlar stratejisine bakıldığında
şirketin 2025'e kadar ürettiği tüm modellerinde %100 elektrikli seçeneklerini
müşterilerine sunmayı hedefliyor. Şirketin, 2035 yılına kadar Avrupa'da
tamamen elektrikli filo araçları sunma stratejisi bulunuyor.
Özetle, yüksek faiz oranları ve sıkı kredi koşullarının satışları sınırlayıcı etkisi
kısmi olarak sürmekle birlikte, Temmuz ayı ve ikinci çeyrekte satış ivmesinde
gözle görülür bir güçlenme ve talep tarafında daha dengeli bir toparlanma süreci
görülüyor. Faiz indirimi ile birlikte bu talep daha da güçlenebilir. İç talebin
güçlü kalması beklentimizi sürdürüyoruz. Fakat fiyatlara gelen zamlarda
büyüme hızı yavaşlayabilir.
Açıklanan ODD verilerinin sektör üstünde kısa vadeli olumlu etki yaratması beklenirken,
finansalların etkisi kısa vadeli hisse performansları üzerinde etkili oluyor.
OSD verilerine göre yılın 9 aylık döneminde toplam otomotiv üretimi geçen yılın
aynı dönemine kıyasla % 3 artışla 1,0 milyona ulaştı. Otomobil üretimi ise % 3
azalarak 637.450 olarak gerçekleşti.
Sektör genelinde kapasite kullanım oranı % 65 oldu. Araç gruplarına bakıldığında
kapasite kullanım oranı hafif araçlarda % 66, kamyonda % 55, otobüs ve midibüste
% 65, traktörde ise %39 olarak ölçüldü.
İhracat tarafında ise Ocak-Ekim döneminde %6 artış görüldü. 769.625 adet araç ihraç
edildi.
Ocak-Eylül döneminde toplam ihracat %6 oranında yükseldi. TOASO'nun ilk 9 aylık
ihracatı %8 artışla 30.824 adete , FROTO'nun ihracatı %22 artışla 293.111 adete
yükseldi.
Elektrikli Araçların Payı Artıyor
Elektrikli otomobil satışları %18 pazar payı ve 133.781 adet satış ile (Ocak-Ağustos
2025: %18,5 pazar payı ve 120.857 adet satış) yukarı yönünü sürdürdü.
Düşük maliyeti, daha az bakım gideri ve sessiz çalışması ile birlikte elektrikli
araçların fiziksel avantajları mevcut . Elektrik, benzin veya dizelden daha ucuz
olmakla birlikte ölçümler kapsamında 100 km'de enerji maliyeti genellikle %60
daha düşük olarak ölçülmekte. İçten yanmalı motorlarda bulunan yağ, filtre, egzoz,
triger gibi bakım kalemleri EV'lerde olmaması da bakım maliyetlerini azaltıyor.
Fakat elektrikli araçlarda vergi avantajları artık sınırlı kaldı. Motor gücü 160
kW ve altında olan ve matrahı 1.450.000 TL'yi aşmayan elektrikli araçlarda ÖTV
oranı %10. Motor gücü 160 kW ve altında olan ve matrahı 1.450.000 TL'yi aşan elektrikli
araçlarda ÖTV oranı %40. Motor gücü 160 kW ve üstünde olan ve matrahı
1.350.000 TL'yi aşmayan elektrikli araçlarda ÖTV oranı %50 oldu.
Her ne kadar elektrikli araç sahiplerinin istekleri kapsamında şarj üniteleri kurulsa
da olumsuz olarak nitelendirebileceğimiz durum ise genel anlamda elektrikli
şarj istasyonlarının yetersiz ve şarj süresinin uzun olması söylenebilir.
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı
kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy
yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında
imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır.
Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların
kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve
getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer
alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun
sonuçlar doğurmayabilir.
Önemli Not: Bu haberde dosya eki bulunmaktadır. Kullanıcılarımızın dosyaya erişmek için
Manşet'in üst kısmında yer alan linki tıklamaları yeterlidir.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -
