TELKODER, 407,4 milyar TL'ye ulaşan sektörde rekabet için altyapı paylaşımı öneriyor

Türkiye telekomünikasyon sektörü büyüklüğü 407,4 milyar TL'ye ulaştı, ancak dolar
bazlı hesaplandığında gelirlerde 2013'ten bu yana büyüme sağlanamıyor. 2022,
2023 ve 2024 yıllarına gelindiğinde mobil trafik artış oranlarında bir yavaşlama
olduğu görülüyor. Bununla birlikte, 2024 yılında 14 yıl içinde ilk defa sabit
telefon trafiğinin bir önceki yıla göre artışa geçmiş olması dikkat çekiyor. Alternatif
işletmecilerin %8,14 gibi aldığı sınırlı pazar payına vurgu da yapan
raporu yayımlayan TELKODER'in önerileri, altyapı paylaşımı, şeffaf yetkilendirme
ve veri güvenliği ile sektörün rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını
öngörüyor.

Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER), 2024 yılına ilişkin
hazırladığı Sektör Düzenlemelerine Yönelik Değerlendirmeler raporunu kamuoyuyla
paylaştı. Raporda, 443 şirketin faaliyet gösterdiği sektörün büyüme potansiyeli
ile mevcut yapısal sorunları detaylı olarak analiz ediliyor. Rapora göre, Türkiye
elektronik haberleşme sektörü nominal olarak 407,4 milyar TL büyüklüğe ulaştı.
Ancak dolar bazlı gelirler 2013'teki 18,02 milyar USD'den 12,41 milyar USD'ye
gerileyerek uluslararası rekabet gücünde düşüşe işaret ediyor. Alternatif
işletmecilerin pazar payı %8,14 ile sınırlı, Raporda ayrıca sektör şirketlerine
yönelik 115 yetkilendirme iptali gibi belirsizlikler sektörde kritik riskler olarak
öne çıkıyor.

Sektör gelirlerinden enflasyon etkisi arındırıldığında, elektronik haberleşme
sektöründeki reel büyüme de gözler önüne seriliyor. TÜİK enflasyon verileri kullanılarak
yapılan hesaplamalara göre, 2003 yılından itibaren sektörde dikkat çekecek
bir büyüme yaşanmıyor.

2003 yılında 14,98 milyar TL olan enflasyondan arındırılmış sektör gelirleri, 2020
yılında 15,27 milyar TL, 2024 yılında ise 15,17 milyar TL olarak ölçülüyor.
Elektronik haberleşme sektörü, serbestleşmenin başladığı 2002 yılından itibaren
2020 yılına kadar büyük ölçüde durağan kalıyor, 2020'den sonra ise küçülme eğilimi
gösteriyor. 2024 yılı itibarıyla sektör, 2003 yılındaki seviyesine geri dönüyor
ve herhangi bir büyüme kaydetmiyor.

Alternatif İşletmecilerin fiber altyapısı büyüyor
Raporda, genişbant abone sayısının 96,3 milyon olduğu ve fiber aboneliğe sahip hanelerin
yalnızca %25,3 ile sınırlı kaldığı belirtiliyor. TELKODER, bu rakamın
2024 yılı başlarında Avrupa Genişbant Konseyi (FTTH) tarafından yayımlananEve
Kadar Fiber Raporu tarafından ortaya konduğunu not ediyor. Bu durumun en önemli
sebeplerini, Türkiye'nin özellikle fiber konusunda Avrupa'daki gelişmeleri geriden
takip etmesi ve ülkemizde fiber altyapı kurmak ve altyapısını genişletmek
isteyen alternatif işletmecilerin engellerle karşılaşması olarak özetliyor.

Bu durum, özellikle yüksek hızlı internet erişimi ve dijital dönüşüm hedefleri açısından
kritik önem taşıyor. 2024 yılında, Türk Telekom'un 18,3 Milyar TL ve alternatif
işletmecilerin 24,9 Milyar TL olmak üzere toplam yatırımın 43,2 milyar
TL seviyesinde gerçekleştiği görülüyor. Alternatif işletmecilerin yüksek yatırım
iştahına sahip oldukları ancak altyapı paylaşımı ve yetkilendirme belirsizliklerinin
yatırımların önünü kestiği raporda vurgulanıyor.

Türk Telekom'un fiber altyapı uzunluğu 2009-2024 yılları arasında %270,66 büyürken,
alternatif işletmecilerin fiber altyapısı %659,66 oranında artış gösterdi.
Bu veriler, alternatif işletmecilerin pazarın daha rekabetçi hâle gelmesi için
güçlü bir yatırım potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor.

Sabit ve Mobil Trafik Eğilimleri: Rekabet Eksikliği Etkiliyor
Rapora göre, sabit ses trafiği 2010 yılından itibaren ciddi düşüş eğilimi gösteriyor.
2022, 2023 ve 2024 yıllarına gelindiğinde mobil trafik artış oranlarında
da yavaşlama olduğu dikkat çekiyor. Bununla birlikte, 2024 yılında 14 yıl içinde
ilk defa sabit telefon trafiğinin bir önceki yıla göre artışa geçmiş olması dikkat
çekiyor. Ancak, sektördeki rekabet eksikliği, yeni girişimcilerin fiyat ve
kalite üzerindeki baskısının sınırlı olması, mevcut işletmecilerin Ar-Ge, yatırım
ve tarife politikalarını olumsuz etkiliyor. Mobil trafik artış oranlarındaki
yavaşlama ise, sektördeki büyüme dinamiklerinin yeniden gözden geçirilmesini
gerektiriyor.

Uydu Sektörü 10 Kat Büyümeli, Veri Merkezleri Ülke İçinde Güçlenmeli
2024 yılı itibariyle uydu haberleşme hizmetleri abonelerinin sayısı yalnızca 15.959
olarak ölçüldü. Raporda, Türkiye Uydu Sektörünün potansiyelinin büyük olduğu
ve Türksat'ın iç ve dış pazarlarda fırsatları kaçırmaması gerektiği vurgulanıyor.
Uydu sektörünün dünya ile benzer büyüklüğe ulaşabilmesi için en az 10 kat
büyümesi gerektiği belirtiliyor.

Küresel veri merkezi ve bulut pazarı 2024 yılı için 242,72 milyar USD olarak hesaplanırken,
2032 yılına kadar 584,86 milyar USD'ye ulaşması öngörülüyor. Pazarın
%70'i Aşırı Büyük Ölçekli (Hyperscale) Veri Merkezleri tarafından domine ediliyor.
TELKODER, HDC işletmecilerinin Türkiye'deki veri merkezi şirketleri ile iş
birliği yaparak yerli ekosistem oluşturulmasını ve verilerin güvenli bir şekilde
ülke içinde tutulmasını öneriyor.

TELKODER Yönetim Kurulu Başkanı Halil Nadir Teberci rapora ilişkin şu değerlendirmelerde
bulundu: Raporumuz, sektörün nominal olarak büyümeye devam ettiğini ancak
bu büyümenin ardında önemli kırılganlıklar barındırdığını net bir şekilde
gösteriyor. Dolar bazında 2013 gelir seviyelerine dahi ulaşılamamış olması, yatırım
öngörülebilirliğini zorlaştıran en temel sorundur. Diğer yandan, alternatif
işletmecilerin toplam pastadan aldığı %8,14'lik pay, rekabetçi ve liberal bir
piyasa hedefi için yeterli değildir. 2024'te yaşanan 115 yetkilendirme iptali,
yeni girişimciler ve mevcut oyuncular için operasyonel belirsizliği artıyor. Sektörün
sağlıklı büyümesi için fiber altyapıya erişim, altyapı paylaşım mekanizmalarının
etkinleştirilmesi ve düzenleyici süreçlerde istikrar hayati önem taşıyor.

TELKODER, sektörün sürdürülebilir büyümesi ve sağlıklı rekabet ortamının sağlanması
için kapsamlı öneriler sunuyor. Rapora göre, fiber dönüşüm takviminin şeffaf
şekilde açıklanması ve altyapı paylaşım modellerinin etkin bir biçimde hayata
geçirilmesi, özellikle alternatif işletmecilerin yatırımlarını artırmaları ve
pazarın daha rekabetçi hâle gelmesi açısından kritik önemde. Ayrıca, yetkilendirme
politikalarında öngörülebilirliğin artırılması, iptal ve yenileme süreçlerinde
tam şeffaflık sağlanması, sektördeki belirsizlikleri azaltarak yeni girişimcilerin
ve mevcut işletmecilerin operasyonlarını güvence altına alacak. İnternet
Değişim Noktaları (İDN) ve veri merkezi yatırımlarının desteklenmesi ile güncellenmiş
düzenleyici etki analizlerinin derhal uygulanması, dijital altyapının
güçlenmesine katkı sağlayacak ve Türkiye'nin ulusal veri güvenliğini artıracak.
TELKODER, ceza mekanizmaları ile yatırım teşviklerini dengeleyen yeni bir düzenleyici
çerçevenin oluşturulmasının, sektörün hem yatırımcı dostu hem de tüketici
odaklı bir yapıya kavuşması için hayati öneme sahip olduğunu vurguluyor.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -