Basın Bülteni- Yönetim Okulu Kurucusu Özsoy Aile işletmelerinin riskleri büyüyor

Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturan aile işletmeleri, artık sadece finansal
değil yönetimsel bir kırılma riskiyle karşı karşıya. Verilere göre Türkiye'deki
işletmelerin yaklaşık %95'i aile şirketi. Ancak bunların yalnızca çok azı kurumsal
yönetim ilkelerini uyguluyor. Yönetim Okulu Kurucusu Şerafettin Özsoy, bu
tabloyu yılların akademik ve saha deneyimiyle analiz ederek uyarıyor: Kurucunun
enerjisiyle büyüyen ama sistemini kuramayan her aile işletmesi, bir sonraki
nesilde dağılma riski taşır.

Türkiye'de Aile Şirketlerinin Gerçek Tablosu: Güçlü Başlayan, Zayıf Sürdüren Bir Yapı
Türkiye ekonomisinin kalbinde aile işletmeleri yer alıyor. Yapılan araştırmalara
göre ülkemizdeki işletmelerin yaklaşık %95'i aile şirketi statüsünde. Ancak bu
kadar güçlü bir başlangıca rağmen tablo sürdürülebilirlik açısından düşündürücü:
bu şirketlerin yalnızca %30'u ikinci nesile, %12'si üçüncü nesile, ve %3'ten
azı dördüncü nesile ulaşabiliyor. Ortalama ömür ise 25 ila 34 yıl arasında değişiyor.
Bu veriler, aile işletmelerinin büyük bir kısmının kurucusuyla sınırlı
kaldığını, kurumsal yönetim eksikliği nedeniyle ikinci kuşakta gücünü kaybettiğini
gösteriyor. Kurucunun emeğiyle yükselen birçok şirket, sistemli yapı kurulmadığında
mirasın değil, mirasın yükünün devredildiği bir modele dönüşüyor.

Sorunun Kalbinde Kurumsallaşamama Var: Duygularla Değil, İlkelerle Yönetmek
Türkiye'de aile şirketlerinin en temel sorunu, güçlü kurucuların vizyonlarının yazılı
sisteme dönüşmemesi. Birçok aile işletmesi, kurucusunun enerjisi ve kişisel
liderliğiyle büyüyor, ancak bu vizyon süreçlere ve kurallara aktarılmadığında,
liderin sahneden çekilmesiyle birlikte sistem çökmeye başlıyor. TKYD'nin verileri
bu durumu açıkça ortaya koyuyor: Şirketlerin sadece %22'sinde aile üyelerinin
görev ve sorumluluklarını belirleyen yazılı kurallar bulunuyor, %46'sı profesyonel
yönetim yapısına sahip değil, ve neredeyse yarısı nesil devri planlaması
yapmadan faaliyet yürütüyor. Bu tablo, Türkiye'de pek çok başarılı şirketin
ikinci kuşakta yönünü kaybetmesinin nedenini açıklıyor. Yönetim Okulu Kurucusu
Şerafettin Özsoy bu durumu şöyle özetliyor: Kurumsallaşma, bir şirketin kişilere
değil süreçlere dayanmasıdır. Aile işletmeleri duygularla değil, ilkelerle yönetildiğinde
kalıcı hale gelir.

Nesil Geçişi: Aile Şirketlerinin En Kırılgan Dönemi
Türkiye'de her yıl binlerce aile şirketi, nesil değişimi sürecini sağlıklı yönetemediği
için faaliyetini sonlandırıyor. Kurucunun vefatı veya aktif yönetimden
çekilmesiyle birlikte, kurumun yıllarca onun kişisel liderliğiyle ayakta duran
yapısı bir anda yönsüz kalıyor. Yeni kuşaklar iyi eğitimli olsa da çoğu zaman şirketin
tarihine, kültürüne ve değerlerine yeterince hâkim değil. Bu kopuş beraberinde
stratejik yön kaybı, aile içi çatışmalar, finansal istikrarsızlık ve kurumsal
hafızanın silinmesi gibi ciddi sonuçlar doğuruyor. Yönetim Okulu Kurucusu
Şerafettin Özsoy, bu kritik dönemi şöyle özetliyor: Kurucu mirasını değil, kurucu
vizyonunu devretmek gerekir. Hisse değil, zihniyet aktarımı esastır.

Sürdürülebilir Aile Şirketlerinin Formülü: Bilgi + Sistem + Kültür Üçgeni
Şerafettin Özsoy'a göre bir aile işletmesini uzun ömürlü kılan şey sadece sermaye
gücü değil, bilgi, sistem ve kültürün dengeli birlikteliğidir. Bilgi, yönetim
biliminin güncel ilkelerini esas alarak şirket yapısına rehberlik eder. Sistem,
bu ilkelerin sürdürülebilirliğini sağlamak için aile anayasası, yönetim kurulu,
devir planı gibi mekanizmaların yazılı hale getirilmesiyle işlerlik kazanır.
Kültür ise, şirketin DNA'sını, değerlerini ve liderlik anlayışını nesiller arasında
aktararak sürekliliği sağlar. Bu üç unsur bir araya geldiğinde, aile işletmesi
kişilere bağlı bir yapı olmaktan çıkar, kurumsal kimliğe sahip yaşayan bir
organizmaya dönüşür.

Aile İşletmelerinde Kurumsal Süreklilik İçin Uygulama Önerileri
- Aile Anayasası hazırlayın: Roller, görevler, devir planı, çatışma çözüm mekanizmaları.
- Profesyonel yönetim kurun: Aile dışı uzmanlardan yararlanın.
- Yönetim eğitimi alın: Yönetim Okulu gibi kurumlarla stratejik planlama, liderlik
ve kurumsal yapı üzerine çalışın.
- Mentorluk sistemleri geliştirin: Kurucudan sonraki nesli hazırlayın.

Sonuç: Kurumsal Olmadan Kalıcı Olunmaz
Türkiye'de binlerce aile işletmesi, büyük potansiyeline rağmen ikinci nesilde kayboluyor.
Oysa çözüm çok açık: bilgiyle kurumsal sistemi birleştirmek. Yönetim
Okulu'nun kurucusu Şerafettin Özsoy'un uyarısı bu yüzden net: Bugün güçlü olmak,
yarın sürdürülebilir olacağınız anlamına gelmez. Aile şirketleri için en büyük
risk, kendi başarı hikâyelerine fazla güvenmektir.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -