BETAM NEET oranında Türkiye Avrupa Birliği'nde ilk sırada

BETAM, Genç Kuşakta Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olanların Çok Boyutlu Analizi başlıklı
araştırmasını paylaştı.

Ne eğitimde ne istihdamda (NEET) gençler, işgücü piyasasının en önemli göstergelerinden
birini oluşturur. NEET göstergesi, 15-24 ya da 15-29 yaş aralığında olup
eğitimini tamamlamış ancak bir işte çalışmayan gençlerin durumunu izlemeyi
amaçlar. NEET oranı ne kadar yüksekse, o ülkede üretimden ve eğitimden kopan genç
nüfus da o kadar fazladır.

Türkiye, Avrupa'da açık ara en yüksek NEET oranına sahip ülkedir. 2024 itibarıyla
15-24 yaş grubunda NEET oranı yüzde 22,9'dur ve Türkiye bu oranla Avrupa Birliği
ülkeleri arasında birinci sıradadır. Bu tablo, ülkede yapısal bir istihdam
ve eğitim sorununun varlığını göstermektedir.

Türkiye, yalnızca yüksek NEET oranıyla değil, aynı zamanda istisnai bir özelliğiyle
de dikkat çekmektedir. Avrupa ülkelerinde genç işsizlik oranı NEET oranından
yüksektir. Türkiye'de ise bu durum tam tersidir. Genç işsizlik oranı yüzde 16,4
iken NEET oranı yüzde 22,9'dur. Bu fark, NEET olgusunun yalnızca işsizlikten
değil, eğitimden erken kopuş, toplumsal cinsiyet rolleri ve yapısal engellerden
kaynaklandığını ortaya koymaktadır.

TÜİK'in 2023 Hanehalkı İşgücü Anketi mikro verileriyle yapılan düzeltme (ayrıntısı
raporda açıklanmıştır) sonrasında NEET sayısı 2 milyon 356 bin olarak hesaplanmıştır.
Bu düzeltmeye göre, 15-24 yaş nüfusu içindeki oran yüzde 19,9'dur. Türkiye,
bu revize edilmiş oranla dahi Avrupa'da ilk sıradaki konumunu korumaktadır.

NEET grubunun yaklaşık üçte ikisini kadınlar oluşturmaktadır. Kadın NEET oranı her
eğitim düzeyinde erkeklerden daha yüksektir. Türkiye'de NEET'in en çarpıcı yapısal
özelliği ise bölgesel eşitsizliklerdir. En yüksek oranlar Güneydoğu Anadolu
(%31,5) ve Ortadoğu Anadolu (%28,3) bölgelerindedir. Toplam NEET nüfusunun
yaklaşık yüzde 28'i (745 bin genç) yalnızca bu iki bölgede yaşamaktadır. Güneydoğu'da
genç kadınların neredeyse yarısı (%40,6), Ortadoğu'da ise üçte biri (%35,1)
ne eğitimde ne istihdamdadır. Bu fark, kırsal alanlarda tarım dışı iş olanaklarının
sınırlılığı ve aile içi ücretsiz emeğin yaygınlığıyla yakından ilişkilidir.
En düşük NEET oranı ise yüzde 12,8 ile İstanbul'dadır.

2023 mikro verileri, NEET grubundaki gençlerin bir bölümünün aslında iş arayan bireyler
olduğunu göstermektedir. İş arayanlar tanım icabı işgücüne dâhildir. 2023
itibarıyla iş arayan genç sayısı 632 bin kişi (%26,8)'dir. Toplam NEET'ten bu
sayı düşüldüğünde, saf NEET sayısı 1 milyon 724 bin olmaktadır. Bu grubun yüzde
71,7'si kadındır. İş arayanların payı bölgelere göre farklılık göstermektedir:
en düşük oran Güneydoğu Anadolu'da (%14,3), en yüksek oran ise Doğu Karadeniz'dedir
(%45,9).

Eğitim düzeyi açısından en yüksek NEET oranı yüzde 26,7 ile lise üstü gruptadır.
Ancak bu gruptaki gençlerin yarısından fazlası (%53,5) aktif olarak iş aramaktadır.
Bu durum, yüksek eğitimli gençlerde atalet değil, iş bulma güçlüğü sorununun
öne çıktığını göstermektedir.

NEET içinde yer alan 464 bin potansiyel işgücünün ise yaklaşık yüzde 70'i daha
önce iş aradığı hâlde bulamadığı veya vasıflarına uygun iş olmadığını düşündüğü
için iş aramayı bırakmıştır. Bu da gençlerde iş bulma umutsuzluğunun yaygın
olduğunu ortaya koymaktadır.

Son olarak, evlilik genç kadınlarda NEET olasılığını dramatik biçimde artırmaktadır.
NEET kadınların yüzde 36'sı evlidir, evli erkeklerin payı ise yalnızca yüzde
4'tür. Evlilik sonrasında kadınların işgücünden çekilmesi, toplumsal normlar
ve çocuk bakım yükümlülükleriyle yakından ilişkilidir.

Türkiye'de NEET oranlarının yüksekliği, ekonomik göstergelerin ötesinde, eğitimden
istihdama geçişteki zayıf bağlantılar, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve
bölgesel dengesizliklerle birlikte değerlendirilmelidir. Bu sorun yalnızca istihdam
politikalarıyla değil, kapsayıcı sosyal politikalar ve cinsiyet eşitliği odaklı
reformlarla çözülebilir.

Giriş
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) uzun süredir genç nüfusun istihdam ve eğitim durumuna
ilişkin önemli bir gösterge yayımlamaktadır: ne eğitimde ne istihdamda
olan genç nüfus. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) bu göstergeleri young people
neither in employment nor in education or training ifadesiyle tanımlar ve
kısaca NEET olarak adlandırır. Bu çalışmada, 15-24 yaş aralığında ne eğitimde ne
istihdamda olan genç nüfus için NEET kısaltması kullanılacaktır.

İsmi üstünde NEET eğitimini herhangi bir aşamada noktalamış, aynı zamanda bir işte
de çalışmayan ve bir kursa ya da çıraklık eğitimine devam etmeyen genç nüfusu
betimliyor. Bu gençler Türkiye'de kendi yaş gruplarında oldukça büyük bir orana
sahip. Bu konuda en güncel TÜİK verisi 2025 Nisan-Haziran dönemi ve NEET oranı
yüzde 22,1 olarak belirlenmiş. 2023 ve 2024'te aynı dönemde bu oran yüzde 20,8'di.
Mevsimsellikten arındırılmamış bu verilerde en yüksek oran tahmin edileceği
gibi yaz aylarını kapsayan 3. çeyrekte (temmuz-eylül) gerçekleşiyor. Son yılların
en yüksek oranı da yüzde 26,3 ile 2024, 3. Çeyrekte gerçekleşti.

Bu oranlar genç kuşağın yaklaşık beşte birinin üretime katkı yapmadığını gösteriyor.
Bu durumun en azından ekonomik açıdan büyük bir kayıp dolayısıyla ciddi bir
yapısal sorun olduğunu uzun boylu açıklamaya gerek yok. NEET zaman zaman ekonomi
medyasında konu edilse de NEET oranının yüksekliğinin nedenleri hakkında bir
fikir edinmek için bu grubun sosyoekonomik karakteristikleri ve bölgesel dağılımı
konusunda araştırma, bildiğimiz kadarıyla, yapılmamıştı.

Bu araştırma notu, 2023 Hane halkı İşgücü Anketi (HİA) mikro verileri kullanılarak
ilk kez Türkiye'de NEET gençlerin bölgesel, eğitimsel ve demografik özelliklerini
analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bulgular, NEET oranlarının yalnızca işsizlik
düzeyleriyle değil, aynı zamanda eğitimden kopuş, toplumsal cinsiyet rolleri
ve istihdam geçişindeki yapısal engellerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.

NEET oranında Türkiye Avrupa Birliği'nde ilk sırada
Eurostat verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye, 15-24 yaş aralığındaki gençler
arasında yüzde 22,9'luk oranla Avrupa'nın en yüksek NEET oranına sahiptir.
Bu oran, ikinci sıradaki Romanya'nın (%17) oldukça üzerindedir. Şekil 1'de,
genç işsizlik ve NEET oranları birlikte verilmiş olup, bu iki göstergenin ilişkisini
değerlendirmek mümkündür. NEET göstergesi işsiz gençleri de kapsadığından,
iki oranı birlikte incelemek yapısal farkları anlamak açısından önemlidir.

Dikkat çeken bir diğer bulgu ise, genç işsizlik oranı en düşük olan altı ülkede
NEET oranlarının da düşük seyretmesidir. Bu ülkelerde iş arayan genç sayısının
az olması, ceteris paribus NEET oranlarını da aşağı çekmektedir. Ancak bu ilişki
her zaman birebir geçerli değildir. İsveç ve Portekiz örneklerinde genç işsizlik
oranı görece yüksek olmasına rağmen NEET oranı oldukça düşüktür. Bu durum,
söz konusu ülkelerde işsiz gençlerin önemli bir kısmının eğitim veya mesleki eğitim
programlarına devam etmesi ve güçlü aktif işgücü politikaları sayesinde işgücüyle
bağlantılarını koruması ile açıklanabilir. İspanya ve Yunanistan'da da
benzer bir eğilim kısmen gözlenmektedir. Buna karşılık Romanya ve İtalya'da hem
genç işsizlik hem de NEET oranları yüksektir. Bu ülkelerde eğitimden istihdama
geçiş mekanizmalarının zayıf olması ve sosyal politika araçlarının yetersizliği,
genç işsizliğin doğrudan NEET statüsüne dönüşmesine yol açmaktadır.

Nitekim Türkiye bu bağlamda aykırı ve istisnai bir örnek olarak karşımıza çıkıyor.
Dikkat edilirse Şekil 1'de yer alan ülkelerde Almanya hariç hepsinde NEET oranı
genç işsizlik oranından düşüktür. Almanya'da bu iki oran çok düşük olup birbirine
zaten oldukça yakındır. Türkiye'de genç işsizlik oranı yüzde 16,4 ile Avrupa
ortalamalarına yakın olmasına rağmen, NEET oranı yüzde 22,9'dur. Yani Türkiye'de
genç işsizliğin düzeyi NEET oranını açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Eğer
iki oran arasındaki ilişki Avrupa'da en yüksek NEET oranına sahip olan Romanya
örneğindekine benzer olsaydı, Türkiye'nin NEET oranının yüzde 12 civarında olması
beklenirdi.

Bu fark, Türkiye'de NEET oranının yüksekliğinin yalnızca genç işsizlikle değil,
eğitimden kopuş, toplumsal cinsiyet rolleri ve işgücü piyasasına geçişteki yapısal
engeller gibi başka faktörlerle de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.
Türkiye'nin Avrupa'da açık farkla birinci sırada yer alması, genç nüfusun işgücü
piyasasına entegrasyonu açısından yapısal bir zafiyeti ortaya koymaktadır.

NEET sayısında düzeltme
TÜİK verilerine göre, 2023 yılında 15-24 yaş grubundaki toplam genç nüfus 11 milyon
831 bindir. Bu grupta ne eğitimde ne istihdamda olanların (NEET) sayısı 2 milyon
661 bin, oranı ise yüzde 22,5 olarak hesaplanmıştır. TÜİK, bu oranı Hanehalkı
İşgücü Anketi'ndeki Son dört hafta içinde okula, bir örgün eğitim kurumuna
veya açık öğretime devam ettiniz mi? sorusuna verilen yanıtlara göre belirlemektedir.
Ancak anketin uygulandığı dönemin (Ağustos ayı) yaz tatili veya okul kayıt dönemine
denk gelmesi, bazı gençlerin fiilen eğitimlerine devam ettikleri hâlde bu soruya
hayır yanıtı vermelerine yol açmaktadır. Bu durum, eğitimine devam eden
yaklaşık 305 bin gencin yanlışlıkla NEET grubuna dahil edilmesine neden olmuştur.

Bu nedenle BETAM, HİA mikro verilerini kullanarak bir düzeltme yapmıştır. Anket
formunda çalışmama nedeni olarak eğitime devam ettiğini belirten bireyler NEET
kapsamı dışında tutulmuştur. Bu yönteme göre Türkiye'de 2023 yılında gerçek NEET
sayısı 2 milyon 356 bin, oranı ise yüzde 19,9'dur. Bu grubun yüzde 64,8'i kadın,
yüzde 35,2'si erkektir.

NEET oranlarında bölgesel eşitsizlik
NEET oranlarının Türkiye'de bölgelere göre dağılımı önemli farklılıklar göstermektedir.
NUTS1 düzeyindeki verilere göre en yüksek oran yüzde 31,5 ile Güneydoğu
Anadolu bölgesindedir. Onu yüzde 28,3 ile Ortadoğu Anadolu izlemektedir (Şekil
2). Bu iki bölgede yaşayan NEET sayısı toplam 745 bin olup, ülke genelindeki
NEET nüfusunun yaklaşık yüzde 28'ini oluşturmaktadır. Türkiye ortalamasını %20
civarında tutan da büyük ölçüde bu iki bölgedir.

Diğer bölgelerde NEET oranları daha düşük düzeydedir. Kuzeydoğu Anadolu %20,9, Doğu
Marmara %15,6, İstanbul ise %12,8 ile en düşük NEET oranına sahiptir.

Cinsiyet dağılımı incelendiğinde, her bölgede kadınların NEET oranının erkeklerden
yüksek olduğu görülmektedir. Güneydoğu ve Ortadoğu Anadolu'da kadın NEET oranı
sırasıyla yüzde 40,6 ve yüzde 35,1'e ulaşmaktadır, yani bu bölgelerde genç kadınların
neredeyse yarısı ne eğitimde ne istihdamdadır. Erkek oranları ise bu bölgelerde sırasıyla
yüzde 22,2 ve yüzde 19,2 düzeyindedir. Bununla birlikte tüm bölgelerde kadınların
çoğunlukta olduğunu ve paylarının yüzde 59,8 (Doğu Karadeniz) ile yüzde 70
(Batı Anadolu) arasında seyrettiğini belirtelim.

Not edilmeye değer bir diğer olgu kadın ve erkek oranları arasında farkın bazı bölgelerde
oldukça yüksek olmasıdır. Örneğin Güneydoğu Anadolu'da erkek ve kadın
NEET oranı arasındaki fark 18,4 yüzde puan olup yüzde 22,2 olan erkek oranından
daha düşük kalırken Batı Anadolu'da fark 15,8 yüzde puan olup yüzde 10,9 olan
erkek oranının üzerindedir. Batı Marmara, Doğu Marmara ve Orta Anadolu'da da benzer
durum söz konusudur.

Bu özelliğe sahip dört bölgenin üçünde (Batı ve Doğu Marmara ile Batı Anadolu) kadınların
işgücüne katılımları Türkiye ortalamasının üzerinde olduğundan bu beklenen
bir sonuç sayılmaz. Muhtemel bir neden bu üç bölgede NEET içinde evli kadın
oranının Türkiye ortalamasının (% 36,1) bir hayli üzerinde olmasıdır. Nitekim
Batı Marmara ve Batı Anadolu'da NEET mensubu evli kadın oranı sırasıyla yüzde
49,5 ve yüzde 43,5, Doğu Marmara'da yüzde 42,2'dir. Bu konuya medeni durum boyutunu
ele aldığımızda geri döneceğiz.

Sonuç olarak, Türkiye'de NEET oranlarının bölgesel dağılımı sadece ekonomik koşulların
değil, toplumsal cinsiyet rolleri, kırsal yapılar ve evlilik kalıplarının
da belirleyici etkisine işaret etmektedir.

NEET gurubunda iş arayanlar beklenenden düşük bir paya sahip
NEET tanımı gereği hem eğitimde hem istihdamda olmayan gençleri kapsar, dolayısıyla
bu grup içinde iş arayanlar da bulunmaktadır. Bu bakımdan NEET grubunun bütünüyle
atıl bir işgücünü temsil ettiği söylenemez. İş arayanlar (işsizler) sonuçta
işgücü piyasasında yer alırlar. İlk bölümde gösterildiği gibi genç işsizliğin
düşük olduğu AB ülkelerinde NEET oranı da düşüktür. Ancak genç işsizliğin yüksek
olduğu ülkelerde NEET oranının her zaman yüksek olmayabileceğini göstermiş
ve başka etkenlerin de devrede olduğunu belirtmiştik.

Türkiye'de NEET gençler arasında iş arayanların sayısı beklenenden düşüktür. 2023
HİA verilerine göre, Türkiye'de 15-24 yaş arası 2 milyon 356 bin NEET gencin
yalnızca 632 bini (%26,8) aktif olarak iş aramaktadır. İş arayanların yaklaşık
290 bini kadın, 342 bini erkektir (Tablo 1). NEET grubundan iş arayan sayısını
düşersek 1 milyon 724 bin net atıl genç bulunmaktadır. Bunların 1 milyon 236 bini
kadın, 488 bini erkektir. İş arayan kadın sayısı erkeklere kıyasla düşük olduğundan
bütünüyle atıl genç kesimde kadınlar yüzde 71,7 gibi oldukça yüksek bir
ağırlığa sahiptir.

İş arayanların yanı sıra potansiyel işgücüne de (çalışmayı arzulayan ama çeşitli
nedenlerle iş aramayanlar) kısaca değinmek öğretici olabilir. NEET içinde potansiyel
işgücü oranı yüzde 19,7'dir. Bu oran kadınlarda yüzde 16,1 erkeklerde yüzde
26,2'dir (Tablo 1). Potansiyel işgücünde olan genç kadınların sayıca erkeklerden
az da olsa daha fazla olmalarına rağmen erkeklerden çok daha düşük bir orana
sahip olmaları, NEET kadınlarının işgücü piyasasına erkeklerden daha uzak durdukları
şeklinde yorumlanabilir.

Bu gençlerin çalışmak istediği hâlde iş aramama nedenleri incelendiğinde, en sık
belirtilen nedenler daha önce iş arayıp bulamamak (%30,2), kendi vasıflarına
uygun iş olmadığını düşünmek (%22,3) ve yaşadığı bölgede iş bulunamayacağı
inancı (%16,3) olarak öne çıkmaktadır. Bu sonuç, gençler arasında iş bulma umutsuzluğunun
yaygın olduğunu göstermektedir.

Bölgeler arasında iş arama eğilimleri açısından belirgin farklar bulunmaktadır.
İş arayan oranı en düşük iki bölge, Güneydoğu Anadolu (%14,3) ve Ortadoğu Anadolu'dur
(%19,2). Bu bölgeler aynı zamanda en yüksek NEET oranlarına sahip bölgeler
konumundadır. Buna karşılık, Doğu Karadeniz bölgesi yüzde 45,9'luk oranla iş
arayan gençlerin en yoğun olduğu bölgedir (Şekil 6). Ancak bu bölge, yalnızca
54 bin kişiyle en düşük NEET sayısına ve yüzde 17,8 ile nispeten düşük bir NEET
oranına sahiptir (Ek Tablo 3, Şekil 2). Benzer biçimde, NEET oranının en düşük
olduğu İstanbul'da da iş arayan gençlerin payı yüzde 34,2 ile oldukça yüksektir.
Bu örnekler, bölgeler arasında iş arayan sayısı ile NEET oranı arasında doğrudan
ve sistematik bir ilişki bulunmadığını göstermektedir.

Dolayısıyla NEET oranını yükselten etkenlerin, iş arama davranışı, umutsuzluk, bölgesel
fırsat farklılıkları gibi etkenlerin ötesinde, eğitim ve toplumsal cinsiyet
gibi başka boyutlarda aranması gerekmektedir.

Eğitim düzeylerine göre NEET'in bileşimi
NEET oranları, eğitim düzeyine göre önemli farklılıklar göstermektedir. TÜİK 2023
HİA verilerine göre, 15-24 yaş grubundaki NEET gençlerin büyük çoğunluğu lise
altı (%47) ve lise mezunu (%39) kesimden oluşmaktadır. Lise üstü (yükseköğrenim)
grubun payı ise yaklaşık yüzde 15 civarındadır.

2012'de yürürlüğe giren 12 yıllık zorunlu eğitim reformu kısa vadede okullaşma
oranlarını artırmış, ancak NEET oranlarında kalıcı bir düşüş sağlamamıştır. NEET
gençlerin yalnızca yüzde 12'si lise çağında olmasına rağmen yüzde 47 gibi çok
büyük bir kısmı lise mezunu değildir. Reform, gençleri eğitim sisteminde
bir süre daha tutsa da eğitimden kopuş ve zayıf istihdama geçiş mekanizmaları
bu kazanımı sınırlamıştır. Mesleki ve teknik eğitim programları işgücü piyasasının
ihtiyaçlarıyla yeterince örtüşmemekte, mezun gençler uygun istihdam olanakları
bulmakta zorlanmaktadır.

Cinsiyet ayrımı dikkate alındığında, lise üstü (yükseköğrenim) seviyesinde genç
kadınların erkeklerden daha fazla olması bu notun yazarları için hem hoş bir sürpriz
sayılır hem de sevindiricidir (Ek Tablo 5). Ama projektörler NEET'e çevrildiğinde
kadın sayısının erkek sayısından her üç eğitim seviyesinde farklı bir
şekilde daha yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır (Ek Tablo 6). Kadın NEET oranlarının
her eğitim düzeyinde erkeklerden belirgin biçimde yüksek olduğu da görülmektedir.
Bu fark, toplumsal cinsiyet rollerinin kadınların eğitim sonrası işgücüne
katılımını kısıtladığını göstermektedir (Şekil 7).

Bir diğer gözlem hem kadın hem de erkekte dolayısıyla toplamda en yüksek NEET oranlarının
lise üstü seviyede olmasıdır. Bu kesimde toplam NEET oranı yüzde 26,7
iken diğer iki seviyede yüzde 18,7 ve 19,5'tir. Ancak bu yüksek oranın atıl işgücü
açısından geçerli olmadığını vurgulamak isteriz. İş arayanların en yoğun olduğu
eğitim seviyesi de lise üstüdür. Bu kesimde iş arayanların (185 bin) NEET
içinde (346 bin) payı yüzde 53,5'tir. Yüksek öğrenimli gençlerin yarısından fazlası
işgücünden kopmuş değildir. Bu durum, yüksek öğrenimli NEET'lerin tamamen
işgücü dışına çıkmadığını, esas sorunun eğitim-istihdam uyumsuzluğu olduğunu ortaya
koymaktadır. Bu kesimde işsizlik azaltılabildiği ölçüde toplam NEET oranında
da dikkate değer bir azalma olacaktır.

Türkiye'de özellikle kadın NEET oranlarının yüksekliği, ekonomik koşulların ötesinde,
toplumsal normların ve aile beklentilerinin belirleyici etkisini yansıtmaktadır.
Kadınların eğitimlerini tamamlamalarına rağmen işgücüne katılmamaları,
kadının asli görevi ev içidir yönündeki geleneksel değer yargılarıyla yakından
ilişkilidir. Dolayısıyla, NEET oranlarını azaltmak için yalnızca eğitim politikaları
değil, toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendiren politikalar da devreye
sokulmalıdır.

Evliliğin NEET etkisi
Türkiye'de genç kadınların işgücü piyasasından uzaklaşmasında evlilik belirleyici
bir faktördür. Evlenip çocuk sahibi olan kadınların büyük bölümü işgücüne katılmamakta,
çocuk sahibi olmasalar bile eşlerinin çalışmalarına yönelik olumsuz
tutumları nedeniyle istihdam dışında kalmaktadır.

2023 HİA verilerine göre, NEET içinde evli erkek sayısı 36 bin olup yüzde 4,3 gibi
ihmal edilebilecek kadar düşük bir paya sahiptir. Buna karşılık NEET kadınlar
içinde evli kadın sayısı 551 bin, payı da yüzde 36,1'dir (Tablo 2 ve 3). Evli
erkeklerle evli kadınlar arasındaki muazzam asimetri dikkat çekicidir. Bu beklenen
bir sonuçtur. Bu fark evlilikle birlikte kadınların işgücüyle bağlarının büyük
ölçüde koptuğunu göstermektedir. Evlendiğinde erkeğin aileye gelir getirme
işlevini üstlenmesi de yerleşmiş bir gelenektir.

Bekar kadınların da NEET içinde yüzde 67,6 ile çok büyük bir paya sahip olduklarını
belirtelim. Yaklaşık 975 bin bekar kadının ise sadece yüzde 25,6'sı iş aramaktadır.
Dolayısıyla genç kadın gurubunda atıl işgücünde olan ciddi bir kadın ağırlığı
mevcuttur. Bu bulgu, genç kadınların yalnızca evlilik sonrası değil, evlilik
öncesi dönemde de eğitim ve istihdama erişimde yapısal engellerle karşılaştıklarını
ortaya koymaktadır.

NEET içinde evli kadınların bölgesel dağılımına bakıldığında oldukça ilginç sonuçlarla
karşılaşılmaktadır. Ortadoğu ve Güneydoğu Anadolu, en yüksek NEET oranlarına
sahip olmasına karşın, evli kadın oranı görece düşüktür (sırasıyla yüzde 27,8
ve yüzde 28,4). Bu durum, bu bölgelerde hem evli hem bekâr kadınların büyük
ölçüde işgücü dışında kaldığını göstermektedir.

Buna karşılık, Batı Marmara (%49,5) ve Batı Anadolu (%43,5) gibi bölgelerde evli
NEET oranı yüksektir ancak genel NEET oranı düşüktür. Bu bölgelerde kadınların
işgücüne katılımı görece daha güçlü olduğu için, evlilik işgücü bağlantısını tamamen
koparmamaktadır.

Sonuç olarak, evlilik kadınlarda NEET olasılığını artıran önemli bir toplumsal faktördür.
Ancak bu ilişkinin düzeyi bölgesel kültürel farklılıklara bağlı olarak
değişmektedir. NEET oranlarının azaltılması, yalnızca ekonomik teşviklerle değil,
aile içi roller ve toplumsal cinsiyet normlarına yönelik politikalarla da
mümkündür.

NEET Gençlerin İşgücü Dışında Kalma Nedenleri
NEET grubundaki gençlerin önemli bir bölümü, çalışmayı tercih etmediklerini
belirtmektedir. 2023 Hanehalkı İşgücü Anketi verilerine göre, bu tercihler cinsiyetler
arasında belirgin biçimde farklılaşmaktadır.

Kadın NEET'lerin çok büyük bir kısmı (%78,9), çalışmama nedenini ev işleriyle meşgul
olma veya çocuk bakımı olarak göstermiştir. Bu bulgu, hane içi sorumlulukların
büyük ölçüde kadınlar tarafından üstlenildiğini ve toplumsal cinsiyet
rollerinin kadınların işgücüne katılımını sınırladığını ortaya koymaktadır. Türkiye'de
bakım hizmetlerinin kamusal düzeyde yetersiz olması, bu eğilimi daha da
güçlendirmektedir.

Erkek NEET'lerde tablo farklıdır. Bu grupta en yaygın gerekçe sağlık sorunları
veya engellilik (%34,9) ile kişisel nedenler (%45,8) olarak öne çıkmaktadır.
Yaklaşık 670 bin genç erkek, eğitimini tamamladığı hâlde çalışmamakta ve iş aramamaktadır.
Bu denli yüksek oranlar, bazı genç erkeklerin gerçek nedenlerini belirtmekten
kaçındığını ya da kayıt dışı ve kanun dışı gelir faaliyetlerine yönelmiş
olabileceğini düşündürmektedir.

Sonuç olarak, kadınlarda çalışmama davranışı büyük ölçüde toplumsal cinsiyet normları
ve bakım yükü ile açıklanabilirken, erkeklerde nedenler daha karmaşık ve
kısmen gizli kalmaktadır. NEET oranlarının azaltılması için, yalnızca istihdam
yaratmaya değil, cinsiyet rollerinin yeniden tanımlanmasına ve bakım altyapısının
güçlendirilmesine odaklanan sosyal politikalara ihtiyaç vardır.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -