TEPAV Gıda enflasyonu küresel ve yerel beslenmeyi tehdit ediyor

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve Birleşmiş Milletler Gıda
ve Tarım Örgütü (FAO) ortaklığında 21 Ekim 2025 tarihinde gerçekleştirilen Dünya
Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2025 toplantısında hem küresel hem de
Türkiye perspektifinden gıda güvenliği ve beslenme konuları ele alındı. TEPAV’ın
ev sahipliğindeki etkinliğe, Birleşmiş Milletler’e bağlı yardım kuruluşları
temsilcileri, büyükelçilik yetkilileri ve akademisyenler katıldı.
Toplantı, TEPAV İcra Direktörü Gülbin Şahinbeyoğlu, Dünya Gıda Programı Ülke Direktör
Yardımcısı Margaret Rehm, Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Temsilcisi Dr. Tasnim
Atatrah ve FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık’ın açılış konuşmalarıyla
başladı.
Sunumlar bölümünde, FAO Ulusal Politika ve Gıda Güvenliği Uzmanı Burak Öz, Dünyada
Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2025 Raporu’nda Öne Çıkanlar başlıklı
sunumunu paylaştı. Ardından TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cunedioğlu,
Türkiye perspektifinden raporun öne çıkan noktalarını katılımcılara aktardı.
Toplantının panel oturumunda ise, Gülbin Şahinbeyoğlu moderatörlüğünde, TEPAV Kalkınma
Programı Direktörü Ekrem Cunedioğlu, IFAD Ülke Program Koordinatörü Taylan
Kıymaz, FAO Kıdemli Politika Uzmanı Ahmed Raza ve Türk Ekonomi Bankası İşletme
ve Tarım Bankacılığı Uzmanı Dr. Onur Terzi görüşlerini paylaştı. Panelde, gıda
güvenliği ve beslenme politikalarının önemi ile Türkiye’de ve dünyada uygulanabilir
çözümler masaya yatırıldı.
Artan fiyatlar sağlıklı beslenmeyi giderek zorlaştırıyor
TEPAV İcra Direktörü Gülbin Şahinbeyoğlu, Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin
Durumu raporunun beş farklı kurumun iş birliğiyle hazırlandığını ve bu yıl da
alanında önemli bir başvuru kaynağı olduğunu belirtti. Raporun bu yılki temasının
gıda enflasyonu olduğunu vurgulayarak artan fiyatların sağlıklı beslenmeyi
giderek daha zor hâle getirdiğine dikkat çekti. Raporda yalnızca sorunların tespit
edilmediğini, aynı zamanda somut çözüm önerilerinin de sunulduğunu aktaran
Şahinbeyoğlu, TEPAV olarak, bu tür diyalog platformlarının bilgiyi eyleme dönüştürmek
açısından büyük öneme sahip olduğuna inanıyoruz. Bu organizasyona ev sahipliği
yapmaktan büyük mutluluk duyuyoruz dedi.
Gıda enflasyonu küresel gıda güvenliğini tehdit ediyor
Dünya Gıda Programı (WFP) Ülke Direktör Yardımcısı Margaret Rehm, gıda enflasyonunun
küresel gıda güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı. 2,6 milyar insanın sağlıklı
beslenemediğini belirten Rehm, iklim değişikliği ve enflasyonun gıda zincirini
bozduğunu söyledi.
Açlık ve obezitenin eş zamanlı olarak yükseliyor diyen Rehm, şöyle devam etti:
Yetersiz beslenme bu iki yükün temel nedeni. Besinler sadece miktar açısından
değil, kalite açısından da sıkıntılı. Bugün bu krizi fırsata çevirebilir ve
hepimize daha iyi bir dünya sunabiliriz.
Sağlıklı beslenme sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma için önemli
WHO Türkiye Temsilcisi Tasnim Atatrah, milyonlarca insanın yeterli veya sağlıklı
beslenemediğine dikkat çekerek bunun obezite ve diğer sağlık sorunlarına yol açtığını
belirtti. Yüksek gıda enflasyonu insanları zor durumda bırakıyor. Beslenme
sadece çocukluk dönemimizi değil, yaşamımızın tamamını etkiliyor. Sağlıklı
beslenme sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınmanın temel taşlarından biridir
dedi. Atatrah, raporun sıfır açlığa ulaşma ve sağlıklı beslenme hedeflerinde
yol gösterici olduğunu da ekledi.
Gıda erişimi adaletsizliği önemli bir sorun
FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, raporun açlık ve beslenme konusunda
doğru veriler sunduğunu belirterek, yeterli gıda üretildiğini ancak iklim
değişikliği, ekonomik krizler ve savaşlar nedeniyle herkesin gıdaya erişemediğini
vurguladı. Selışık, 2030 yılına kadar açlığa son hedefine ulaşma yolunda ilerlemenin
yavaş olduğunu ve çocukların üçte ikisi ile kadınların üçte birinin yeterli
beslenme çeşitliliğine erişemediğini söyledi. Yüksek gıda enflasyonunun düşük
gelirli aileleri ciddi şekilde zorladığını aktaran Selışık, somut politikalar
ve iş birliğiyle sorunların aşılabileceğini, Türkiye’nin de iklim değişikliği
ile ilişkili bir yol haritası hazırlayarak erişilebilir ve uygun fiyatlı gıdaya
ulaşmayı hedeflediğini ifade etti.
Raporda gıda güvensizliği ve enflasyon vurgusu
Rapordaki bulguları sunan Burak Öz, 2025’te dünyada açlık oranında göreceli bir
azalma gözlemlendiğini belirtti. Ancak bu iyileşmenin her bölgede eşit olmadığını
vurgulayan Öz, pandemi sonrası artan gıda enflasyonunun gıdaya erişimi zorlaştırdığını
söyledi. 2015’ten bu yana 96 milyon kişi daha açlıkla karşı karşıya
kaldı. Afrika ve Batı Asya’da durum kötüleşiyor, 2030’da açlık çekecek 512 milyon
insanın %60’ı Afrika’da olacak dedi.
Öz, gıda güvenliğinde cinsiyet eşitsizliğine de dikkat çekerek kadınların erkeklere
göre daha fazla etkilendiğini belirtti. Gıda fiyatlarındaki artış, düşük gelirli
aileleri özellikle zor durumda bırakıyor, kalorisi yüksek, besleyiciliği
düşük gıdalar en ucuz olanlar ve en besleyici gıdalar fiyat artışından olumsuz
etkileniyor ifadelerini kullandı.
Yoksulluk ve açlık hâlâ çözülmüş değil
TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cunedioğlu, sunumunda açlık ve yoksulluk
konularının sürdürülen küresel çabalarla hâlâ tam olarak çözülemediğine dikkat
çekti. Cunedioğlu, akademik araştırmalarda yoksulluk ve açlıkla ilgili çalışmaların
çoğunlukla istatistiksel veri üzerinden yürütüldüğünü ve gerçek deneyim sahiplerinin
sürece katılımının sınırlı kaldığını belirtti. Yoksulluk, sadece bir
sayı ya da vaka çalışması değildir, ahlaki ve politik bir meseledir dedi.
Cunedioğlu, Türkiye’de ve dünyada yoksul kesimlerin kendilerini sadece doyurmaya
çalıştığını vurguladı. Doymakla beslenmek aynı şey değil. 0-2 yaş grubunun %41’i,
3-14 yaş grubunun ise %43’ü yoksulluk içinde. Eğer çocuk yoksulluğunu çözemezsek,
yoksulluğun kısır döngüsüne gireceğiz ifadelerini kullandı.
Ayrıca Türkiye’de gıda fiyatlarının küresel artışın çok üzerinde seyrettiğini ve
yoksulların tükettiği ürünlerin daha fazla pahalandığını belirten Cunedioğlu,
gıda fiyatlarını etkileyen başlıca faktörleri üretim maliyetleri, plansızlık, düşük
üretici desteği, lojistik ve verimlilik sorunları olarak sıraladı.
Panelde gıda güvenliği ve tarımda çözüm önerileri tartışıldı
Toplantıda düzenlenen panelde, maliye politikaları, gıda enflasyonu ve tarımın sürdürülebilirliği
konuları masaya yatırıldı.
TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cunedioğlu, su kaynaklarının etkin kullanımının
tarım planlamasında kritik olduğunu vurguladı. Cunedioğlu, Türkiye’nin
2080 projeksiyonlarına göre su stresinin önemli bir sorun olduğuna dikkat çekerek
Ürün planlaması sadece araziye göre değil, su ihtiyacına göre yapılmalı dedi.
Ayrıca teknolojik gelişmelerin asimetrik dağıldığını, küçük çiftçilerin yeni
teknolojilere erişimde zorluk yaşadığını söyledi.
IFAD temsilcisi Taylan Kıymaz, gıda enflasyonunun temel nedenlerinin arz-talep dengesizlikleri
ve dış ticaretteki oynaklık olduğunu belirtti. Kıymaz, küçük üreticilerin
desteklenmesinin önemine değinerek tarımın karlı hâle gelmesi gerektiğini
ve özel sektör ile kalkınma bankaları aracılığıyla gelir artışı sağlanabileceğini
belirtti.
Ahmed Raza, kadınlar ve 23 yaş altı çocukların besin güvenliğinin öncelikli olduğunu
vurguladı. Gıda fiyatlarındaki artışın ülkeler arasında farklılık gösterdiğini
aktaran Raza, Türkiye’de gelirin yaklaşık %35’inin gıdaya gittiğini, enerji
fiyatlarının ve ithalat bağımlılığının da riski artırdığını ifade etti.
Onur Terzi ise tarım fiyat şoklarının nakit akışlarını bozduğunu ve üreticilerin
finansmana erişiminde sıkıntı yaşadığını anlattı. Terzi, kredilerin etkin dağıtılmasının,
şeffaf veri yönetimi ve akredite kooperatifler aracılığıyla tarım sektöründe
verimliliği artırabileceğini belirtti.
Panelde genel görüş, gıda güvenliğinin sağlanması için uluslararası iş birliği,
sürdürülebilir tarım planlaması ve küçük üreticilere erişim ile finansal desteğin
kritik önemde olduğuydu.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -