TMB İnşaat harcamaları reel olarak yüzde 20 büyüse de özel sektör temkinli duruşu sürdürüyor

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) 2025 yılının üçüncü çeyreğine yönelik İnşaat
Sektörü Analiz Raporu'nu yayımladı. Rapora göre inşaat sektörü, yılın ikinci çeyreğinde
%10,9 oranında büyüyerek genel ekonominin üzerinde bir performans sergiledi.
2025 yılı ikinci çeyrek döneminde inşaat harcamaları nominal olarak %48,1'lik
artışla 2,29 trilyon TL olarak gerçekleşirken, inşaat harcamaları reel olarak
%20,2 arttı. Buna karşın özel sektörün zayıf talep karşısında temkinli duruşunu
sürdürdüğüne dikkat çekilen raporda, Yatırımların büyük ölçüde kamu kaynaklı
olması, özel sektörün zayıf talep karşısında temkinli davranması ve konut
talebinde kredi koşullarının sınırlayıcı etkisi, büyümenin sürdürülebilirliği konusunda
belirsizlik yaratmıştır denildi.


Ekonominin genelinde 200'ün üzerinde alt sektöre yarattığı talep ve istihdam gücüyle
lokomotif rolünü sürdüren inşaat sektörünün çatı kuruluşu Türkiye Müteahhitler
Birliği (TMB), ekonomi çevreleri tarafından takip edilen İnşaat Sektörü Analiz
Raporu'nun Ekim 2025 sayısını yayımladı. Küresel Ekonominin Denge Arayışı
başlıklı raporda, küresel ve ulusal ölçekte ekonomik gelişmeler ile inşaat sektörüne
ilişkin güncel veriler kapsamlı biçimde değerlendirildi.

İnşaat sektörü büyümesini sürdürüyor
Sektör, 2025 yılı ikinci çeyrek döneminde üst üste 11 çeyrek dönem büyüme kaydetti.
TÜİK verilerine göre, inşaat harcamaları nominal olarak %48,1 artarak 2,29
trilyon TL'ye ulaşırken, reel olarak %20,2 oranında yükseldi. Buna karşın yatırımların
büyük ölçüde kamu kaynaklı olduğuna dikkat çekilen raporda, Özel sektörün
zayıf talep karşısında temkinli davranması ve konut talebinde kredi koşullarının
sınırlayıcı etkisi, büyümenin sürdürülebilirliği konusunda belirsizlik yaratmıştır.
Aynı dönemde gayrimenkul sektörü zayıf da olsa büyüme eğilimini sürdürmüş,
2025 yılı ikinci çeyreğinde %2,6 büyüyen gayrimenkul faaliyetleri zayıf
bir performans sergilemiştir denildi.

Rapora göre, ciro endeksi verileri de inşaatın genel ekonomik aktivitedeki payının
arttığını gösterdi. 2025 yılı Ağustos ayında sanayi, ticaret, hizmet ve inşaat
sektörlerinden oluşan toplam ciro endeksi yıllık %36,7 artarken, inşaat ciro
endeksi bu dönemde %53,2 yükseldi. İnşaat üretim endeksi Ağustos ayında aylık
bazda %0,9 gerilese de yıllık bazda %25'lik artışla büyüme eğilimini korudu. Bina
inşaatı endeksi yıllık %26,6, bina dışı yapıların inşaatı %17,4, özel inşaat
faaliyetleri ise %25,1 artış gösterdi. Bu veriler, konut ve ticari yatırımlardaki
talebin sürdüğüne, kamu projelerinin ise sektöre istikrarlı destek sağladığına
işaret etti.

Yönetmelik değişiklikleriyle dijitalleşme ve şeffaflık öne çıkıyor
Raporda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Eylül ayında
yayımlanan Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması
ile Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik değişikliklerinin sektöre önemli yenilikler
getirdiğine dikkat çekildi. Şantiye şeflerine ilişkin dijital izleme uygulamalarıyla
günlük ilerleme, kullanılan iş makineleri ve çalışan sayısının sistemde
kayıt altına alınmasının hedeflendiği belirtilen raporda, bu adım, sektörde
dijital dönüşüm, şeffaflık ve verimliliğin artırılması açısından önemli bir
gelişme olarak değerlendirildi.

Yapı müteahhitlerinin sınıflandırılmasına ilişkin düzenlemelerin ise firmaların
mali ve teknik kapasitelerine göre yetkilendirilmesini ve yeterlik sisteminin güçlendirilmesini
hedeflediği ifade edilen raporda, müteahhitlik kriterlerinin esnetilmesinin,
güvenli yapılaşma ve yapı kalitesi açısından risk oluşturabileceği
uyarılarına yer verildi.

Yurt dışı müteahhitlikte Türkiye, dünya ikinciliğini korudu
Türk inşaat sektörü, uluslararası arenadaki güçlü konumunu 2025'in ilk dokuz ayında
da korudu. Ocak-Eylül döneminde 9,2 milyar ABD Doları tutarında 128 yeni proje
üstlenildi. 1972 yılından bu yana 137 ülkede yürütülen toplam proje sayısı
12.665'e, toplam proje değeri ise 546,5 milyar ABD Doları'na ulaştı.

Bu dönemde en fazla iş üstlenilen ülkeler arasında 4 milyar dolar ile Romanya ilk
sırada, 1 milyar dolar ile Irak ikinci sırada yer aldı. Türk müteahhitlik firmaları,
uluslararası prestij göstergesi olarak kabul edilen ENR (Engineering News
Record) Dergisi'nin Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi listesinde
45 firma ile ikinci sıradaki yerini korudu. İlk 100 firma arasında 8 Türk firmasının
yer alması, sektörün küresel ölçekteki rekabet gücünü bir kez daha ortaya
koydu.

Türkiye Müteahhitler Birliği'nce 2025 yılının üçüncü çeyreğinin değerlendirildiği
raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

KONUT SATIŞLARINDA YILIN ZİRVESİ GÖRÜLDÜ, FİYATLAR REEL BAZDA GERİLİYOR: 2025 yılının
Eylül ayında Türkiye genelinde konut satışları yıllık %6,9 artışla 150 bin
657'ye ulaştı. Ocak-Eylül döneminde toplam satışlar 1 milyon 128 bin 727'ye çıkarak
geçen yılın aynı dönemine göre %19,2 artış kaydetti. İstanbul, 24 bin 119
satışla ilk sırada yer alırken, Ankara ve İzmir onu takip etti. İpotekli satışlar
Eylül ayında %34,4 artarak 21 bin 266 olurken, toplam satışlardaki payı %14,1
olarak gerçekleşti. Konut Fiyat Endeksi (KFE) Eylül ayında aylık %1,7 artışla
195,7 seviyesine ulaşırken, yıllık bazda nominal %32,2 artış kaydetti. Ancak
reel bazda %0,8 oranında gerileme, fiyat artışlarının enflasyonun gerisinde kaldığını
gösterdi.

YABANCIYA SATIŞ GERİLEMEYE DEVAM EDİYOR: Yabancılara konut satışları aynı dönemde
%7,7 gerileyerek 1.867 adette kaldı. En çok satış yapılan iller sırasıyla İstanbul,
Antalya ve Mersin oldu. Yabancı alıcılar arasında Rusya, İran ve Irak vatandaşları
ilk üçte yer aldı.

KÜRESEL EKONOMİDEKİ BELİRSİZLİKLER ETKİLİ OLDU: Jeopolitik riskler, yüksek maliyetler
ve finansal sıkılaşma, küresel ölçekte inşaat faaliyetlerinde temkinli bir
duruşa yol açtı. Kamu yatırımlarındaki yavaşlama büyümeyi sınırlandırırken, Türkiye'de
kamu destekli projeler sektörde üretim ve istihdam açısından dengeleyici
bir rol oynadı.

FİNANSMANA ERİŞİM VE TALEP SORUNU DEVAM EDİYOR: Raporda, sektörde faaliyet gösteren
firmaların en önemli sorunlarından birinin yüksek maliyetli ve kısıtlı finansman
koşulları olduğu vurgulandı. Konut kredi faizlerinin yüksek seyretmesi, özel
sektör yatırımlarının yavaşlamasına ve yeni projelerin ertelenmesine yol açtı.
Bu durum, büyümenin kamu kaynaklarına bağımlı şekilde sürmesine neden oldu.

İNŞAAT MALİYETLERİ ARTIŞ EĞİLİMİNİ KORUYOR: Malzeme, işçilik ve enerji fiyatlarındaki
yükseliş, sektörün üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor. İthal girdilere
bağımlı yapı, küresel jeopolitik gelişmelerden doğrudan etkileniyor ve maliyet
artışlarını tetikliyor. Bu tablo, özellikle özel sektör yatırımlarında temkinli
bir yaklaşımı beraberinde getiriyor.

YENİ KONUT ARZI SINIRLI KALDI: Yüksek faiz oranları ve artan üretim maliyetleri
nedeniyle konut üreticileri temkinli bir tutum sergiliyor. Talep canlılığını korusa
da yeni konut arzındaki yavaşlama, özellikle büyükşehirlerde arz-talep dengesizliğini
derinleştiriyor.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -